Visiting Santa Elena
s’ Nachts vertelde mijn gastheer over Finca Santa Elena, die vroeger opgloeide in het donker. Kleine vliegtuigjes die over de bergen vlogen, zagen beneden het land dat al licht had, terwijl de rest van de regio nog grotendeels in duisternis lag.
Het was het werk van José Figueres Ferrer. Don Pepe, zoals iedereen hem noemde, was toen niet alleen het eigenaar van dit land, maar ook president van Costa Rica.
In die jaren, liet hij infrastructuur aanleggen die zijn tijd ver vooruit was. Santa Elena was een van de eerste in de regio die elektrisch licht kreeg, in een tijd dat San José al tot de vroegste steden ter wereld behoorde die werden verlicht. De finca had ook een van de eerste telefoons in het land.
De volgende ochtend reed ik door de bergen van Tarrazú. De weg slingert langs hellingen vol koffieplanten, strak in rijen, eindeloos doorlopend. Toen we aankwamen bij Finca Santa Elena, gingen we meteen op pad voor een rondleiding over het terrein, achterin de laadbak van een pickup truck, samen met Luzma.
Terwijl we over de paden reden, zag ik de koffiebomen van dichtbij. Ze zijn hoger dan je zou denken, vol en zwaar van de rijpe kersen.
We liepen langs de wormbedden waar pulp en restmateriaal langzaam veranderen in compost. Even verderop staan de huisjes van de plukkers. Kinderen speelden buiten, renden tussen de gebouwen door, terwijl op de achtergrond werd gewerkt. Alles ligt dicht bij elkaar. Werk, leven, familie.
Er is iets tastbaars opgebouwd rondom deze koffie: een gemeenschap, een ritme, een gevoel van ergens bij horen dat verder gaat dan één seizoen of één oogst.
In het beneficio, waar de bonen worden verwerkt, komt het verleden weer naar boven. De zwembaden die ooit voor arbeiders zijn aangelegd door Don Pepe, liggen er nog steeds. Nu liggen ze vol koffie die in de zon ligt te drogen.
Verderop staat een oude Pelton-turbine uit de jaren veertig. Via een smal kanaal wordt water uit de bergen naar beneden geleid om elektriciteit op te wekken. De machine werkt nog.
Het water dat wordt gebruikt in de verwerking stroomt daarna door een zuiveringssysteem en keert schoon terug in de rivier. Dat klinkt eenvoudig, maar hier is dat het resultaat van jaren werk en keuzes die telkens opnieuw gemaakt worden.
Aan het einde van de dag liepen we naar die rivier. Onderweg kwamen we langs een klein schooltje dat Luzma heeft helpen bouwen.
Bij de oevers liet ze zien wat de regen de afgelopen jaren heeft gedaan. Stukken waren weggeslagen, delen opnieuw opgebouwd. Ze vertelde hoe ze dat stap voor stap hebben hersteld.
Luzma is niet de eerste die hier iets bouwt. Maar wat zij doet, zie je overal terug.
