Onder de samanen

We waren er dit keer niet voor de oogst. Het bezoek aan La Luisa was rustiger: een middag met Silvia en haar familie in Ciudad Bolívar, het kleine koffistadje een paar uur ten zuiden van Medellín.

We brachten de middag door op de Plaza Bolívar, in de schaduw van de samanen. Twaalf van deze brede, wijdvertakte bomen staan langs het plein opgesteld en geven het stadje iets tijdloos. 

De samán is het symbool van Ciudad Bolívar, en je begrijpt waarom: onder deze bomen komen boeren en anderen uit de koffiewereld samen voor een tintico en een gesprek over het seizoen. 

Precies zo brachten wij het door: pratend over het seizoen, over lopende projecten, over wat het jaar nog gaat brengen.

laluisacb

Daarna reden we langs de finca om de bomen te zien en een rondje te lopen. Ze staan in bloei.

Kleine witte bloempjes verschijnen aan de takken, terwijl de planten zich klaarmaken om vrucht te zetten voor de Traviesa, de kleinere tussenoogst die in Antioquia normaal gesproken in april en mei valt.

De zorg zit hem in het weer. Colombia heeft al een tijdje te maken met La Niña, wat in de Andesregio doorgaans meer neerslag en lagere temperaturen betekent. Begin dit jaar was Antioquia een van de zwaarst getroffen gebieden. Teveel vocht tijdens de bloei is niet ideaal voor de kwaliteit van de oogst. Het is iets waar een koffieboer geen grip op heeft, alleen een antwoord op.

laluisatraviesa

Dat antwoord zoekt Silvia actief. Ze is begonnen met het maken van biochar op de finca, verbrand organisch materiaal dat ze door de grond mengt om de bodem voedzamer en veerkrachtiger te maken.

Daarnaast mulcht ze met gedroogde bladeren, een eenvoudige maar effectieve manier om vocht vast te houden en de bodem langzaam te voeden. Beide methodes zijn geworteld in de permacultuur, en de resultaten zijn zichtbaar: de bomen ogen gezond.

biocharr e1774994431447

Later dit jaar hopen wij terug te kunnen keren als de hoofdoogst in volle gang is. Tot die tijd houden we deze pagina bij met nieuws van Silvia ter plekke.

Aan de voet van de vulkaan

Onder aan Volcán de Agua, net buiten de stad Antigua, droogt de familie Zelaya elke dag koffie. Toen ik aankwam bij hun verwerkingsfaciliteit, werd ik naar het balkon gebracht, koffie in de hand, uitzicht op de droogpatio’s en de vulkaan daarachter. Een betere introductie had ik me niet kunnen wensen.

bella vista1

De rondleiding die volgde nam me stap voor stap door het natte en droge verwerkingsproces. De details bewaar ik voor een aparte post, maar één ding wil ik hier alvast uitlichten: de kwaliteitscontrole is indrukwekkend.

Op elk punt in het proces worden bonen apart gehouden die niet aan de maat zijn. Te licht, te klein, te onregelmatig: ze worden verder verwerkt maar nooit gemengd met de hoofdoogst. Niets glipt er zomaar doorheen. Die precisie, consequent toegepast op elk moment in de keten, proef je uiteindelijk in het kopje.

bella vista quality

Na de rondleiding volgde een blind cupping met het team. Vierentwintig kopjes, geen labels. Mijn favoriet? La Candelaria, zoals het hoort. Maar er zat ook een single finca koffie bij die ik nog niet kende en die me verraste. Eentje om in de gaten te houden.

Tussen de selectie zaten ook een paar blends, en het verschil was direct voelbaar. Het bevestigde opnieuw wat we al wisten: single finca koffie van een goed geleide boerderij levert een complexiteit die blends zelden evenaren.

bella vista quality2

Goed nieuws trouwens: het team op La Candelaria heeft recent een aantal processen aangescherpt, met een hogere cuppingscore als resultaat. De nieuwe oogst die eraan komt is er eentje om naar uit te kijken! 

Na de lunch reden we naar de finca zelf. Volcán de Fuego, die vlak naast het land oprijst, trok zich die middag achter wolken terug. Ik kon hem niet zien, maar zijn aanwezigheid was er wel. Je voelt hoe het landschap hier alles bepaalt.

De oogst liep op zijn einde. De bomen waren grotendeels kaal, de plukkers bezig met de laatste ronde. Geen enkele kers mag blijven hangen, gevallen fruit trekt plagen aan.

lacandelaria

Tijdens de rijdende rondleiding zag ik ook de agrarische technieken die Luis Pedro heeft ingevoerd, gebaseerd op zijn studie agronomie. Daar gaan we later uitgebreider op in, want het verdient een eigen verhaal.

lacandela

Luis Pedro zelf was die dag in de VS. Maar zijn afwezigheid viel nauwelijks op, want zijn aanwezigheid was overal. De mensen die er werken praten over hem met een trots en warmte die je niet kunt faken. Iemand die zijn mensen zo achter zich heeft staan, doet duidelijk meer dan goede koffie telen.

Aan het einde van de dag keerde ik terug naar het balkon waar ik begonnen was. De droogpatio’s lagen in het late middaglicht, de arbeiders rustig aan het opruimen. Elke ochtend worden de bonen uitgespreid onder de open lucht, elke avond zorgvuldig weer binnengehaald. Een ritueel dat zich hier elke dag herhaalt.

Volcán de Agua keek toe, zoals hij altijd doet. Al vier generaties lang.

bella vista view

Op bezoek in Santa Elena

s’ Nachts vertelde mijn gastheer over Finca Santa Elena, die vroeger opgloeide in het donker. Kleine vliegtuigjes die over de bergen vlogen, zagen beneden het land dat al licht had, terwijl de rest van de regio nog grotendeels in duisternis lag.

Het was het werk van José Figueres Ferrer. Don Pepe, zoals iedereen hem noemde, was toen niet alleen het eigenaar van dit land, maar ook president van Costa Rica. 

In die jaren, liet hij infrastructuur aanleggen die zijn tijd ver vooruit was. Santa Elena was een van de eerste in de regio die elektrisch licht kreeg, in een tijd dat San José al tot de vroegste steden ter wereld behoorde die werden verlicht. De finca had ook een van de eerste telefoons in het land.

telephone santa elena e1774947019120

De volgende ochtend reed ik door de bergen van Tarrazú. De weg slingert langs hellingen vol koffieplanten, strak in rijen, eindeloos doorlopend. Toen we aankwamen bij Finca Santa Elena, gingen we meteen op pad voor een rondleiding over het terrein, achterin de laadbak van een pickup truck, samen met Luzma.

 

Terwijl we over de paden reden, zag ik de koffiebomen van dichtbij. Ze zijn hoger dan je zou denken, vol en zwaar van de rijpe kersen.

We liepen langs de wormbedden waar pulp en restmateriaal langzaam veranderen in compost. Even verderop staan de huisjes van de plukkers. Kinderen speelden buiten, renden tussen de gebouwen door, terwijl op de achtergrond werd gewerkt. Alles ligt dicht bij elkaar. Werk, leven, familie.

Er is iets tastbaars opgebouwd rondom deze koffie: een gemeenschap, een ritme, een gevoel van ergens bij horen dat verder gaat dan één seizoen of één oogst.

Untitled design
kids santa elena

In het beneficio, waar de bonen worden verwerkt, komt het verleden weer naar boven. De zwembaden die ooit voor arbeiders zijn aangelegd door Don Pepe, liggen er nog steeds. Nu liggen ze vol koffie die in de zon ligt te drogen.

Untitled design

Verderop staat een oude Pelton-turbine uit de jaren veertig. Via een smal kanaal wordt water uit de bergen naar beneden geleid om elektriciteit op te wekken. De machine werkt nog.

Het water dat wordt gebruikt in de verwerking stroomt daarna door een zuiveringssysteem en keert schoon terug in de rivier. Dat klinkt eenvoudig, maar hier is dat het resultaat van jaren werk en keuzes die telkens opnieuw gemaakt worden.

hydropump e1774947636576

Aan het einde van de dag liepen we naar die rivier. Onderweg kwamen we langs een klein schooltje dat Luzma heeft helpen bouwen.

Bij de oevers liet ze zien wat de regen de afgelopen jaren heeft gedaan. Stukken waren weggeslagen, delen opnieuw opgebouwd. Ze vertelde hoe ze dat stap voor stap hebben hersteld.

Luzma is niet de eerste die hier iets bouwt. Maar wat zij doet, zie je overal terug.

river santa elena